Wieczerza Pańska

Praktyka pierwotnego kościoła:
Dz 2,46 "Codziennie trwali jednomyślnie w świątyni, a łamiąc chleb po domach, przyjmowali posiłek z radością i prostotą serca." (BT)
Pierwotnie Wieczerza Pańska podobnie jak żydowska Pascha była obchodzona w domu w gronie rodzinnym. Początkowo zwrot "łamali chleb" odnosił się do zwykłego posiłku który chrześcijanie  zaczęli łączyć z Wieczerzą, która później przejęła tą nazwę. Chrześcijanie zaczęli też praktykować "posiłki miłości" (agape), w czasie której była wspominana Ostatnia Wieczerza. O takim posiłku czytamy w 1 Kor 11:17-22 "Udzielając tych pouczeń nie pochwalam was i za to, że schodzicie się razem nie na lepsze, ale ku gorszemu. Przede wszystkim słyszę - i po części wierzę - że zdarzają się między wami spory, gdy schodzicie się razem jako Kościół. Zresztą nawet muszą być wśród was rozdarcia, żeby się okazało, którzy są wypróbowani. Tak więc, gdy się zbieracie, nie ma u was spożywania Wieczerzy Pańskiej. Każdy bowiem już wcześniej zabiera się do własnego jedzenia, i tak się zdarza, że jeden jest głodny, podczas gdy drugi nietrzeźwy. Czyż nie macie domów, aby tam jeść i pić? Czy chcecie znieważać Boże zgromadzenie i zawstydzać tych, którzy nic nie mają? Cóż wam powiem? Czy będę was chwalił? Nie, za to was nie chwalę."(BT)
Z biegiem czasu z wieczerzy zaczęto czynić rytuał coraz mniej mający wspólnego ze wspominaniem a coraz więcej ze składaniem ofiary.

NAUKA O WIECZERZY
Żydowski posiłek Paschalny był spojrzeniem wstecz na wyjście z Egiptu. Uczestnicy Paschy przypominali sobie zabite jagnię, pomazanie odrzwia krwią  wraz z Bożym zapewnieniem: "Kiedy zobaczę krew, ominę was". Patrzyli też na obietnicę przodków pod górą Synaj: "Uczynimy wszystko, cokolwiek Pan powiedział; będziemy posłuszni."
Podobnie Wieczerza zawiera element wspomnienia: 1 Kor 11:26 "Ilekroć bowiem spożywacie ten chleb albo pijecie kielich, śmierć Pańską głosicie, aż przyjdzie." (BT) Miało więc to być wspomnienie dzieła Chrystusa w życiu każdego uczestnika Wieczerzy. Jednak z ufnym wypatrywaniem Jego powtórnego przyjścia. Należy również pamiętać o tym że Jezus powiedział: "Czyńcie to na moją pamiątkę!"(BT; 1 Kor 11:24), nie powiedział: "na pamiątkę mojej śmierci" , gdyż równie ważne jest Jego zmartwychwstanie i aktualnie życie. Sam zaś kielich, który błogosławimy jest kielichem dziękczynienia a nie smutku.
Musimy pamiętać również o tym, że Wieczerza to społeczność nie tylko z Jezusem ale i z innymi chrześcijanami. 1 Jn 4:10-11 "W tym przejawia się miłość, [...]że On sam nas umiłował i posłał Syna swojego jako ofiarę przebłagalną za nasze grzechy. Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować." (BT)
Z tego powodu iż ten posiłek jest posiłkiem Przymierza z Bogiem i ludźmi w kościele do Wieczerzy mają prawo przystępować tylko ci, którzy należą do Chrystusa. Wieczerza zaś nie doprowadza do relacji z Chrystusem ani do Niego nie zbliża lecz jest potwierdzeniem i pieczęcią tej relacji i przynależności. Wg Jana Łaskiego sakramenty nie mają nam dać Chrystusa, gdyż jako wierzący już Go posiadamy, uwidoczniają nam jednie to co stało się nasze po przyjęciu Bożej obietnicy przez wiarę. Sama zaś Wieczerza unaocznia nam to co już posiadamy w Chrystusie, odnawiając i potwierdzając naszą wiarę. Wieczerza ma więc przypomnieć co dla nas Bóg dokonał, oraz ma nas napomnieć przypominając do kogo należymy na mocy śmierci Chrystusa, i o tym, że On powróci.

Symbolika
Same emblematy Wieczerzy mają dużą symbolikę. Już w pierwszych wiekach chrześcijanie powoływali się na tą symbolikę. Chleb symbolizuje jedność Kościoła, to, że wierzący są jednym Ciałem w Jezusie Chrystusie. Kielich, czyli wino symbolizuje Jezusa jako potomka Jessego (odrośl z pokolenia Jessego).
Diadache IX.1-5. "Co do Eucharystii, składajcie dziękczynienie w taki oto sposób:  Najpierw przy kielichu: Dziękuję Ci, Ojcze nasz, za świętą winorośl Dawida, sługi Twego, którą objawiłeś nam przez Jezusa, sługę Twego. Tobie chwała na wieki! Następnie przy łamaniu chleba: Dziękujemy Ci, Ojcze nasz, za życie i poznanie, które objawiłeś nam przez Jezusa, sługę Twego. Tobie chwała na wieki! Jak ten chleb łamany, rozrzucony po górach, został w jedno zebrany, tak niech Kościół Twój aż po najdalsze krańce ziemi zbierze się w jednym królestwie Twoim, bo Twoja jest chwała i moc przez Jezusa Chrystusa na wieki! Niech nikt nie je ani nie pije z waszej Eucharystii oprócz tych, co zostali ochrzczeni w imię Pana, gdyż to właśnie miał Pan na myśli mówiąc: "Nie dawajcie psom tego, co święte"."

PRAKTYKA WIECZERZY
Gdzie sprawować Wieczerzę?
Wieczerzę można sprawować praktycznie na każdym miejscu gdzie spotykają się chrześcijanie, po domach, w salach nabożeństw itd. Nowy Testament nie daje wyraźnych wskazówek ale widzimy, że spotykano się po domach na "łamaniu chleba".

Jak często obchodzić Wieczerzę?
Pismo nic na ten temat nie mówi, mamy polecenie sprawowania Wieczerzy i wspominania śmierci Jezusa, jednak nie ma polecenia odnośnie częstotliwości. Paschę, którą teoretycznie Wieczerza zastępuje, obchodzono raz do roku. Jednak relacja biblijna przekazuje, że w Jerozolimie Wieczerzę obchodzono prawdopodobnie codziennie (Dz 2,46). Mamy więc tu całkowitą swobodę. Częstotliwość zaś sprawowania Wieczerzy możemy uzależnić od naszego pragnienia.

Jaki chleb? Wino czy sok?
Ostatnia Wieczerza była posiłkiem paschalnym więc chleb był ponad wszelką wątpliwość niekwaszony. Było to wino w 100% pochodzenia winogronowe. Było to wino nie sok ponieważ Paweł zauważa, że niektórzy już przed wieczerzą są pijani (1 Kor 11:21 "Każdy bowiem już wcześniej zabiera się do własnego jedzenia, i tak się zdarza, że jeden jest głodny, podczas gdy drugi nietrzeźwy."(BT)). Tutaj jednak także nie mamy wyraźnego biblijnego nakazu (tak jak to miało w przypadku Żydów i Paschy), mamy więc wolność w materii emblematów. (Np. Kościół wschodni - prawosławny- używa chleba kwaszonego, zaś Kościół katolicki używa chleba przaśnego). Jak zwykle mamy się kierować mądrością i delikatnością. Możemy np. mieć dwa kielichy, jeden z winem drugi z sokiem.

Kto może rozdzielać chleb i wino?
W NT nie istnieje rozróżnienie na kler i laikat, nie ma też podstaw do nauki o konsekracji emblematów. Cały kościół jako odbiorca może także uczestniczyć również w rozdzielaniu chleba i wina. Należy się tu również kierować mądrością i wygodą. Oczywiście dla zachowania porządku dobrze jest gdy jest osoba prowadząca.

Kto może spożywać do Wieczerzę?
Niewątpliwie osoba nowo narodzona, będąca w żywej relacji  z Bogiem. Wieczerza została zaplanowana jako posiłek Przymierza dla członków społeczności Przymierza. Do spożywania Paschy nie mógł być nikt dopuszczony z poza narodu żydowskiego. Do obowiązku prowadzącego należy zwrócenie uwagi na: ważność tego posiłku, obowiązek ocenienia swego serca, świadomość rozróżnienia Ciała Chrystusa.
Wieczerza ma pewną wagę i znaczenie - wspomnienie śmierci Jezusa i naszej śmierci w Nim, naszego odkupienia od śmierci przez Niego.
Obowiązek oceniania samego siebie - 1 Kor 11:27-31 "Dlatego też kto spożywa chleb lub pije kielich Pański niegodnie, winny będzie Ciała i Krwi Pańskiej. Niech przeto człowiek baczy na siebie samego, spożywając ten chleb i pijąc z tego kielicha. Kto bowiem spożywa i pije nie zważając na Ciało [Pańskie], wyrok sobie spożywa i pije. Dlatego to właśnie wielu wśród was słabych i chorych i wielu też umarło. Jeżeli zaś sami siebie osądzimy, nie będziemy sądzeni."(BT)
Rozróżnienie Ciała - 1 Kor 10:16-17 "Kielich błogosławieństwa, który błogosławimy, czy nie jest udziałem we Krwi Chrystusa? Chleb, który łamiemy, czyż nie jest udziałem w Ciele Chrystusa? Ponieważ jeden jest chleb, przeto my, liczni, tworzymy jedno Ciało. Wszyscy bowiem bierzemy z tego samego chleba." (BT)
Równocześnie jednak nie możemy nikomu nie należącemu do kościoła lokalnego zabronić spożywania chleba i wina, nie znamy bowiem niczyjego serca. Zaś jeśli prowadzący udziela ostrzeżenia, człowiek który niegodnie przystępuje do Wieczerzy jest sam winien swojej krwi.
Ważne jest to, że choć właściwie nie możemy zabronić nikomu z poza kościoła przystępować do Wieczerzy. Jednak należy kierować się znowu mądrością, jeśli osoba jest nam znana i przystępuje do Wieczerzy lekkomyślnie lub jest członkiem kościoła, który nie nawrócił się z jakiegoś grzechu będąc zawieszonym czy wykluczonym z kościoła jest możliwe a nawet wskazane aby zwrócić tej osobie uwagę na to, że nie byłoby właściwe aby przystąpiła do Wieczerzy. Należy się zawsze kierować troską o kościół i tą osobę (1 Kor 11:29-30 "Kto bowiem spożywa i pije nie zważając na Ciało, wyrok sobie spożywa i pije. Dlatego to właśnie wielu wśród was słabych i chorych i wielu też umarło."), postępując z delikatnością i miłością.

DODATEK
Słownik
Sakrament - rzecz święta, tajemnica (gr. misterium). Katech. anglikański: "zewnętrzny i widzialny znak wewnętrznej i niewidzialnej łaski."

Różne określenia Wieczerzy:
Wieczerza Pańska,
Łamanie chleba,
Eucharystia- dosł. dziękczynienie, (pierwsi chrześcijanie o całej liturgii, dziś katolicy o mszy)
Komunia święta (katolicyzm) lub świętych (ewangelicyzm),
Liturgia święta - liturgia z grec. dosł.: służba ludu. (prawosławie)
Msza - łac.: misso dosł.: posłanie, dziś w znacz. ofiara. (katolicyzm)
Czasami: Pamiątka.

Cztery rozumienia Wieczerzy:
Pogląd rzymskokatolicki.
Podczas mszy substancje chleba i wina zostają przemienione w ciało i krew Chrystusa, w wyniku konsekracji, której dokonuje wyświęcony kapłan. Mimo, że zachowują one formę i smak są w swej substancji prawdziwym ciałem i krwią Chrystusa. Określa się to formułą transsubstancjacji. K. katolicki twierdzi równocześnie, że to kapłan składa Bogu Chrystusa w ofierze. W kościele katolickim praktykuje się komunię pod jedną postacią. Mimo teoretycznych zmian w Vaticanum II, zwyczaj ten nie uległ zmianie.

Pogląd luterański.
Luter nauczał, że w czasie Wieczerzy nie dochodzi do żadnej przemiany substancji, jednak kiedy spożywa się emblematy, fizycznie spożywa się uwielbione ciało Chrystusa. Więc prawdziwa obecność Chrystusa w Wieczerzy urzeczywistnia się pod postaciami chleba i wina, które nie zmieniają swej natury.

Pogląd zwinglański
Wieczerza ma znaczenie jedynie symboliczne. Żywo przypomina biorącemu w niej udział o wszystkim, co Jezus dokonał dla niego. Chrystus jest obecny tylko w takim stopniu i sensie w jakim jest obecny dla wierzącego przez zamieszkującego w nim Ducha Świętego.

Pogląd kalwiński
Chrystus jest autentycznie spożywany w Wieczerzy, kiedy przystępujący do niej wykazuje postawę prawdziwej wiary. Choć jest to cały Chrystus - ciało i duch, nacisk kładziony jest na duchowych i mistycznych aspektach społeczności z Chrystusem przez Ducha Świętego. Poprzez Ducha Kościół prowadzony jest w Wieczerzy ku doświadczeniu wspólnoty z Głową i Panem, aby karmić się Nim dla wzmocnienia wiary.

Podsumowaniem tematu niech będą słowa Jana Łaskiego:
"Najsłuszniej postąpimy jeżeli całą naszą naukę zachowamy wewnątrz tych granic, w których zamknął ją Duch Święty przez usta apostołów. Albowiem nie będziemy mogli ani zbłądzić, jeśli się tu zatrzymamy, ani nie będziemy narażeni na potępienie nawet przez tych, którzy uważają, że tylko ich wiara jest prawdziwa. Więc o Wieczerzy Pańskiej nie chcemy nauczać nic innego jak to, o czym wiemy, że do natury sakramentów należy i że może być nauczane zgodnie z Pismem."